Expressionisme

periode 1910 -1945

 

Het expressionisme kun je zien als een reactie op de stromingen die we aan het eind van de negentiende en het begin van de twintigste eeuw hebben zien ontstaan. De subjectieve weergave van de werkelijkheid in het impressionisme en de romantiek en de objectieve weergave bij het realisme en naturalisme was niet langer toereikend.

Expressionisten wilden heftig reageren op de gruwelen van de Eerste Wereldoorlog en de problemen van hun tijd. Zij stellen hun ik centraal en willen hun bewogenheid uitdrukken. Dan is het niet genoeg om zoals impressionisten deden, alles wat je oog kan waarnemen, weer te geven. Zij willen tot de kern doordringen. Dus geen foto’s van uiterlijke zaken, maar röntgenfoto’s van het innerlijk (vrij naar Hendrik Marsman).
Bij hen geen regelmatige strofenbouw, rijmschema’s of metrum maar het vrije dynamische vers. Klank en ritme worden belangrijk en daarbij komt het gebruik van misvormende beeldspraak, korte zinnen en het gebruik van het zelfstandig naamwoord in plaats van het bijvoeglijke naamwoord.

FranzMarcTributeofAnimaHarmony_Web          Franc Marc – Reproduction of Stables 

 

 

barbarorum5In Vlaanderen zien we na 1916 politieke en religieuze stromingen ontstaan die streven naar  verbroedering onder de mensen. We spreken dan van humanitair expressionisme (Paul van Ostaijen). In Nederland zien we o.a. bij Marsman een verbondenheid met het heelal en oerkrachten van het leven. We spreken dan van kosmisch expressionisme.
Als de dichter vooral zijn levensdrift wil tonen, spreken we van vitalistisch expressionisme.

 
Lex barbarorum (Marsman) = Voorbeeld van een vitalistisch gedicht
(animatie: Fred Marsman)

 

=> Hendrik Marsman