De periode 1945 – 1970

nijmegennadeoorlog

Nijmegen na de oorlog

Tijdens de oorlog hadden veel mensen zich een beeld gevormd over hoe Nederland er na de oorlog uit moest gaan zien. Voorkomen moest worden dat we weer in de ellende van de jaren dertig terechtkwamen. Maar heel snel na de bevrijding kwamen we voor grote problemen te staan.
De eerste jaren na de oorlog heerste er grote werkloosheid en de belangrijkste landen, de Verenigde Staten en Rusland, experimenteerden met de atoombom en raakten verwikkeld in ‘de Koude Oorlog’.
De politieke verhoudingen leken al snel op die van voor de oorlog en in Nederlands-Indië kwam de bevolking in opstand tegen de Nederlandse koloniale overheersing. Als gevolg daarvan verschijnen er in de literatuur nogal wat romans waarin met heimwee wordt teruggekeken op de Indische tijd. Maar ook zijn er verschillende schrijvers die vragen stellen bij onze manier van besturen aldaar.

Daarbij kwam dat langzamerhand duidelijk werd welke misdaden in de concentratiekampen hadden plaatsgevonden. Jongeren geven de volwassenen hiervan de schuld en kiezen voor een andere visie op de mens en de toekomst.    

 

 

De bevrijding

Het existentialisme

Grote invloed op de jongeren hadden in de eerste jaren na de oorlog existentialisten zoals de Franse schrijver Jean Paul Sartre. Hij wil dat de mens existeert, wat wil zeggen dat de mens in volledige vrijheid moet kunnen beslissen en ook volledig verantwoordelijk is voor zijn keuze. De mens zal daarbij sociale rechtvaardigheid als uitgangspunt moeten nemen.

Het idee van de volledige vrijheid doorbrak vele taboes op het gebied van de seksualiteit. Omdat daardoor veel traditionele waarden opzij werden geschoven ontstaat er voor veel mensen een vreemde en chaotische wereld. In de literatuur kom je dan ook thema’s als (angst voor) de dood, vervreemding en vergankelijkheid tegen. Het streven naar vrijheid leidde bovendien tot een soort bekentenisliteratuur. Schrijvers die hier door beïnvloed zijn, zijn onder andere Anna Blaman en Marnix Gijsen.

Naast de invloed van het existentialisme zien we ook veel surrealistische invloeden. In nogal wat romans zien we de werkelijkheid vervagen en doemt een magisch-realistische wereld op. Bij schrijvers als Hubert Lampo, Johan Daisne, maar ook bij Willem Frederik Hermans is dit duidelijk het geval.

Nieuwe genres

Bekentenisroman
: de ‘ik’  geeft vooral de gevoelens en opvattingen van de schrijver weer.
Beeldverhaal: Een verhaal dat bestaat uit plaatjes met tekst. Denk aan de verhalen van Heer
Bommel en Tom Poes geschreven door Marten Toonder

=> Het magisch realisme

=> Poëzie na de Tweede Wereldoorlog