Onze literatuur

zeventiende eeuw

 

Barokke kunst

De literatuur in deze eeuw staat vooral onder invloed van de renaissance en het humanisme. In de literatuur kom je talloze Griekse en Romeinse goden en godinnen tegen en de nadruk lag vooral op het genieten van het dagelijks leven (‘carpe diem’ = pluk de dag). De schoonheid van het lichaam en leven staan volop in de belangstelling en schrijvers maakten veel gebruik van klassieke versvormen zoals het sonnet en ode en in de toneelkunst van de klassiek tragedie. Daarnaast werd er tijdens de tachtigjarige oorlog opstandsliteratuur geschreven en was er een meer realistische richting. Net als in de schilderkunst zijn er schrijvers, bijvoorbeeld Bredero, die het dagelijks leven zo natuurgetrouw mogelijk willen uitbeelden. En vanaf 1650 wordt de barok ook voor schrijvers een inspiratiebron. Als reactie op het evenwichtige van de renaissancekunst is de barok veel dynamischer. Schrijvers als Vondel gebruiken om de emotionaliteit aan te geven allerlei stijlmiddelen. Denk aan alliteratie, tegenstellingen, uitroeptekens en het gebruik van veel bijvoeglijke naamwoorden.

Literaire genres

  • Pastorale of herdersspel – toneelstuk waarin het eenvoudige leven op het platteland wordt verheerlijkt.
  • Klassieke tragedie -toneelstuk in vijf  bedrijven afgewisseld door reien (gedicht waarin de reactie van de ideale toeschouwer wordt gegeven). Er moet eenheid van plaats, tijd (24 uur) en handeling (één thema) zijn. In het stuk gaat de mens ten onder in zijn strijd tegen hogere machten.
  • Komedie of blijspel – toneelstuk waarin veelal mensen uit lagere klassen een hoofdrol een hoofdrol spelen. Er wordt vooral spreektaal gesproken en de stukken lopen goed af. Veel voorkomende thema’s waren liefde, echtelijke trouw, hebzucht en gierigheid.
  • Klucht – toneelstuk dat korter is dan een blijspel en waarin personen uit lagere milieus (boeren, hoeren(lopers), dieven etc. zich in hun gedrag laten leiden door primitieve driften als vreten, zuipen en seks.
  • Geschiedschrijving – een beschrijving van gebeurtenissen uit de geschiedenis
  • Hekeldichten – een gedicht waarin wantoestanden op scherpe wijze woorden aangevallen (gehekeld).
  • Elegie – treur- of klaagdicht, weemoedig gedicht
  • Gelegenheidsgedicht –  gedicht ter gelegenheid van een bepaalde gebeurtenis.
  • Sneldicht – gedicht waarin een grap wordt verteld

 


 => P.C. Hooft